Sau khi Trịnh Khâm Văn lên ngôi vô địch, ngày 12/10, một blogger nổi tiếng đăng bài cho rằng một số cơ quan truyền thông trong nước quen dùng chiêu "khen vụng, chê khéo": phần chữ trong tin tức thì mang giọng tích cực, nhưng ảnh minh họa và hình ảnh lại truyền tải cảm nhận hoàn toàn ngược lại; sự việc ảnh minh họa cho tin Trịnh Khâm Văn vô địch China Open một lần nữa chứng minh giá trị thực tế trong những nhận xét của Trương Tuyết Phong về ngành truyền thông. Cuộc tranh luận trên mạng xoay quanh một bức ảnh trên sân đấu này cần được nhìn nhận lý trí, quay về toàn bộ diễn biến của chính sự việc.
Sự việc bắt nguồn từ trận chung kết đơn nữ China Open 2026 tối 11/10. Trịnh Khâm Văn đối đầu với nhà tân vô địch Roland Garros Andreeva, sau một trận đấu kịch liệt đã giành chiến thắng 2-0, trở thành nhà vô địch đơn nữ chủ nhà đầu tiên kể từ khi China Open được tổ chức qua hai mươi kỳ.
Chiến thắng này không dễ dàng gì. Trịnh Khâm Văn đã trải qua chấn thương khuỷu tay, chịu áp lực tâm lý rất lớn trước giải, trước trận chung kết thậm chí còn liên tục nôn vì căng thẳng. Khi cú giao bóng ăn điểm trực tiếp cuối cùng chạm đất, khoảnh khắc khóa lại chức vô địch, cơ thể và tinh thần căng thẳng suốt thời gian dài được giải tỏa hoàn toàn: cô ném vợt, nằm ngửa ra mặt sân, rồi nước mắt tuôn trào. Cảnh tượng này được nhiều máy quay và phóng viên ảnh tại hiện trường đồng loạt ghi lại, ống kính truyền hình trực tiếp dừng lại ở khung hình này trong chốc lát rồi nhanh chóng chuyển cảnh.
Sau trận, truyền thông đăng tin nhanh, phần chữ hết lời ca ngợi Trịnh Khâm Văn làm nên lịch sử, rơi lệ khi vô địch, còn ảnh minh họa lại chọn đúng bức ảnh hiện trường cô nằm trên mặt sân, lập tức gây ra tranh cãi lớn trên mạng.
Về chuyện này, dư luận nhanh chóng chia thành hai luồng ý kiến hoàn toàn khác nhau. Blogger chất vấn và một bộ phận cư dân mạng cho rằng phần chữ của truyền thông viết về tin vui vô địch, nhưng lại cố tình chọn bức ảnh trông gượng gạo này, là kiểu điển hình của việc chữ và ảnh tách rời, là thao tác "chê khéo" kiểu "chữ thì tích cực, hình ảnh thì kéo cảm nhận đi xuống", chỉ trích biên tập viên "rất biết chọn ảnh".
Cũng có bình luận cho rằng, là một vận động viên nữ, hình ảnh ăn mừng nằm duỗi người như vậy là không nhã nhặn; truyền thông khi tuyên truyền nên ưu tiên chọn những hình ảnh đoan trang, lịch sự, mỉm cười giơ tay, để truyền tải "hình ảnh đẹp mang năng lượng tích cực".
Trong khi đó, một bộ phận cư dân mạng hiểu về quần vợt lại đưa ra quan điểm khác: tay vợt ngã xuống sân khi vô địch là cách ăn mừng rất phổ biến trên các sân quần vợt quốc tế; Lý Na, Świątek, Naomi Osaka cùng rất nhiều tay vợt nam nữ hàng đầu khác đều từng ngã xuống sân để giải tỏa cảm xúc sau khi vô địch. Bức ảnh này không phải dàn dựng, mà là ảnh chụp nhanh chân thực vào khoảnh khắc nhà vô địch ra đời; đạo diễn truyền hình trực tiếp cũng bất ngờ bắt được khung hình và chỉ hai giây sau đã chuyển cảnh; phóng viên ảnh không thể đoán trước động tác tức thời của vận động viên, nên không tồn tại ác ý chủ quan cố tình chọn "hình ảnh tiêu cực".
Làm rõ sự thật thì không khó để nhận ra rằng, việc quy kết bức ảnh minh họa này là "khen vụng, chê khéo" về bản chất là thuyết âm mưu hình thành từ việc diễn giải quá mức.
Cái gọi là "chê khéo", cốt lõi là chủ thể truyền thông cố tình tạo ra mâu thuẫn giữa chữ và ảnh, bóp méo sự thật, ngấm ngầm hạ thấp đối tượng được đưa tin. Còn bài báo này, phần chữ ghi lại lịch sử vô địch, ảnh ghi lại hiện trường vô địch, mục tiêu tự sự của chữ và ảnh hoàn toàn thống nhất, đều nhằm ghi lại khoảnh khắc Trịnh Khâm Văn làm nên lịch sử và giải tỏa cảm xúc khi vô địch, không hề có ý đồ chủ quan cố tình tạo ra thông tin trái ngược.
Nhiều cơ quan truyền thông uy tín, bao gồm cả Tân Hoa Xã, cũng đã đăng loạt ảnh chụp nhanh tại hiện trường này, cho thấy đây là khoảnh khắc biểu tượng chân thực trên sân đấu, chứ không phải do một vài trang truyền thông cá nhân cố tình lựa chọn. Tin tức thể thao có hai hướng chọn ảnh minh họa: một là chọn những bức ảnh có bố cục chỉn chu, tư thế phù hợp với thẩm mỹ truyền thống của đại chúng; hai là bắt lấy những khoảnh khắc tại chỗ đầy sức tác động, ghi lại cảm xúc chân thực của vận động viên. Truyền thông chọn cách thứ hai là sự lựa chọn mang tính nghiệp vụ ở khâu biên tập tin tức, chứ không phải một thao tác dư luận mang ác ý.
Đằng sau tranh cãi là sự va chạm giữa hai bộ tiêu chuẩn đánh giá. Một bộ phận cư dân mạng nhìn hình ảnh bằng tiêu chuẩn thẩm mỹ thông tục, mong muốn hình ảnh công khai của vận động viên lúc nào cũng đoan trang, hoàn hảo; trong khi sức hấp dẫn cốt lõi của thể thao đỉnh cao lại chính là sự chân thực không tô vẽ. Quần vợt là môn đối kháng cường độ cao, một trận đấu khổ chiến tiêu hao toàn bộ thể lực; khoảnh khắc vô địch, áp lực được trút bỏ, việc nằm xuống sân là phản ứng bản năng của cơ thể và cảm xúc. Vận động viên trước hết là người thách đấu trên sân, không phải người mẫu để người khác chọn tư thế hoàn hảo; động tác ăn mừng trên sân nên được tôn trọng như sự biểu đạt bản năng của chính vận động viên, không cần phải bó buộc bằng một "tiêu chuẩn lịch sự" duy nhất.
Cuộc tranh luận này cũng mang lại gợi ý cho hoạt động truyền thông: tin tức thể thao vừa phải trung thành với sự thật tại hiện trường, giữ lại sức mạnh cảm xúc nguyên sơ của thể thao thi đấu, vừa cần cân nhắc cảm nhận thẩm mỹ đa dạng của công chúng. Biên tập viên ảnh khi chọn khoảnh khắc tại hiện trường cần cân nhắc cả tính chân thực của tin tức lẫn cảm nhận của công chúng, cân bằng giữa giá trị tư liệu và hiệu quả truyền thông. Nhưng chúng ta cũng cần cảnh giác, đừng đẩy một sự khác biệt về mặt thẩm mỹ khi chọn ảnh minh họa lên thành sự phủ nhận toàn bộ ngành truyền thông.
Một bức ảnh trên sân đấu đã dấy lên làn sóng dư luận, nhắc nhở chúng ta rằng: trước những khoảnh khắc thể thao, trước tiên hãy nhìn thấy sự chân thực của sân đấu, rồi mới bàn đến lựa chọn thẩm mỹ; phân biệt giữa lựa chọn nghiệp vụ và ác ý chủ quan, từ chối dễ dàng dán nhãn "chê khéo", tránh để một chiến thắng mang tính lịch sử thuộc về quần vợt Trung Quốc rơi vào vòng nội chiến dư luận không cần thiết.
Về chuyện này, bạn nghĩ sao?
Cập nhật lúc 2026-10-13 20:02